{\rtf1\ansi\ansicpg1252\uc1\deff0\stshfdbch0\stshfloch0\stshfhich0\stshfbi0\deflang1033\deflangfe1033{\fonttbl{\f0\froman\fcharset0\fprq2{\*\panose 02020603050405020304}Times New Roman{\*\falt Times New Roman};}
{\f37\froman\fcharset238\fprq2 Times New Roman CE{\*\falt Times New Roman};}{\f38\froman\fcharset204\fprq2 Times New Roman Cyr{\*\falt Times New Roman};}{\f40\froman\fcharset161\fprq2 Times New Roman Greek{\*\falt Times New Roman};}
{\f41\froman\fcharset162\fprq2 Times New Roman Tur{\*\falt Times New Roman};}{\f42\froman\fcharset177\fprq2 Times New Roman (Hebrew){\*\falt Times New Roman};}{\f43\froman\fcharset178\fprq2 Times New Roman (Arabic){\*\falt Times New Roman};}
{\f44\froman\fcharset186\fprq2 Times New Roman Baltic{\*\falt Times New Roman};}{\f45\froman\fcharset163\fprq2 Times New Roman (Vietnamese){\*\falt Times New Roman};}}{\colortbl;\red0\green0\blue0;\red0\green0\blue255;\red0\green255\blue255;
\red0\green255\blue0;\red255\green0\blue255;\red255\green0\blue0;\red255\green255\blue0;\red255\green255\blue255;\red0\green0\blue128;\red0\green128\blue128;\red0\green128\blue0;\red128\green0\blue128;\red128\green0\blue0;\red128\green128\blue0;
\red128\green128\blue128;\red192\green192\blue192;}{\stylesheet{\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 \snext0 Normal;}{
\s1\qc \li0\ri0\keepn\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\outlinelevel0\adjustright\rin0\lin0\itap0 \b\fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 \sbasedon0 \snext0 heading 1;}{\s2\qj \li0\ri0\sl360\slmult1
\keepn\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\outlinelevel1\adjustright\rin0\lin0\itap0 \b\fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 \sbasedon0 \snext0 heading 2;}{
\s3\ql \li0\ri0\keepn\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\outlinelevel2\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 \sbasedon0 \snext0 heading 3;}{\*\cs10 \additive \ssemihidden Default Paragraph Font;}{\*
\ts11\tsrowd\trftsWidthB3\trpaddl108\trpaddr108\trpaddfl3\trpaddft3\trpaddfb3\trpaddfr3\trcbpat1\trcfpat1\tscellwidthfts0\tsvertalt\tsbrdrt\tsbrdrl\tsbrdrb\tsbrdrr\tsbrdrdgl\tsbrdrdgr\tsbrdrh\tsbrdrv 
\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs20\lang1024\langfe1024\cgrid\langnp1024\langfenp1024 \snext11 \ssemihidden Normal Table;}{\s15\qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 
\b\fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 \sbasedon0 \snext15 Title;}{\s16\ql \li0\ri0\widctlpar\tqc\tx4320\tqr\tx8640\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 
\sbasedon0 \snext16 header;}{\*\cs17 \additive \sbasedon10 page number;}{\s18\qj \li720\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin720\itap0 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 \sbasedon0 \snext18 Body Text 2;}{
\s19\qj \li0\ri0\sl360\slmult1\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 \sbasedon0 \snext19 Body Text;}}{\*\rsidtbl \rsid810720\rsid4881084\rsid13581382\rsid15216621}
{\*\generator Microsoft Word 10.0.6764;}{\info{\title The State v Nacanieli Marawa}{\author High Court }{\operator blake_r}{\creatim\yr2006\mo2\dy3\hr9\min25}{\revtim\yr2006\mo2\dy3\hr9\min25}{\printim\yr2004\mo4\dy23\hr11\min35}{\version2}{\edmins0}
{\nofpages5}{\nofwords1780}{\nofchars10152}{\*\company Judicial Department}{\nofcharsws11909}{\vern16391}}\margb720 \widowctrl\ftnbj\aenddoc\noxlattoyen\expshrtn\noultrlspc\dntblnsbdb\nospaceforul\formshade\horzdoc\dgmargin\dghspace180\dgvspace180
\dghorigin1800\dgvorigin1440\dghshow1\dgvshow1\jexpand\viewkind4\viewscale100\pgbrdrhead\pgbrdrfoot\splytwnine\ftnlytwnine\htmautsp\nolnhtadjtbl\useltbaln\alntblind\lytcalctblwd\lyttblrtgr\lnbrkrule\rsidroot15216621 \fet0\sectd 
\linex0\endnhere\titlepg\sectlinegrid360\sectdefaultcl\sftnbj {\header \pard\plain \s16\ql \li0\ri0\widctlpar\tqc\tx4320\tqr\tx8640\pvpara\phmrg\posxc\posy0\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 
\fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\field{\*\fldinst {\cs17\insrsid810720 PAGE  }}{\fldrslt {\cs17\lang1024\langfe1024\noproof\insrsid810720 5}}}{\cs17\insrsid810720 
\par }\pard \s16\ql \li0\ri0\widctlpar\tqc\tx4320\tqr\tx8640\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0 {\insrsid810720 
\par }}{\*\pnseclvl1\pnucrm\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl2\pnucltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl3\pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta .}}{\*\pnseclvl4\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxta )}}
{\*\pnseclvl5\pndec\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl6\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl7\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl8
\pnlcltr\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}{\*\pnseclvl9\pnlcrm\pnstart1\pnindent720\pnhang {\pntxtb (}{\pntxta )}}\pard\plain \qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 
\fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid13581382 IN THE HIGH COURT OF FIJI
\par AT SUVA
\par CRIMINAL JURISDICTION
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 
\par }\pard \qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid13581382 Cr. Action}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid13581382 HAC}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 0}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid13581382 016.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 20}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid13581382 03S}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 
\par }\pard \qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\caps\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The State}{\b\caps\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\caps\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid13581382 
\par }\pard \qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\caps\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 v}{\b\caps\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\caps\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid13581382 
\par }\pard \qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\caps\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 Nacanieli Marawa
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 
\par Fiji High Court, Suva
\par }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 23 April 2004}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 
\par Gates J
\par 
\par }\pard \qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 SENTENCE
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par Mr N. Lajendra for the State
\par The Accused in Person
\par 
\par [1] \tab Nacanieli Marawa you have been found guilty by the unanimous opinions of the 3 assessors and by me and convicted of two counts of rape contrary to sections 149 and 150 of the Penal Code.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 These are very serious charges indeed.
\par 
\par [2] \tab The complainant, Moli as she was known, was entrusted to your care by her parents.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
She had been living in a village near Vunidawa and was to live with you and your wife, who was her father\rquote s sister, so as to continue her schooling in Suva.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She was in Form 3 and aged 14.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 What you did to her was a gross breach
 of that trust.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You were to act as a parent to her.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Instead you violated her.
\par 
\par [3] \tab Moli stayed alone with you and her Aunt.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She was brought to Suva on 22 January 2001.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She had only been there 2 days when you carried out the first incident.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Whilst her Aunt was still at work, you came into her bedroom, locked the door, and tried to make the complainant lie down.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 When she tried to get up you beat her with a stick.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Then you raped her.

\par 
\par [4] \tab The complainant was having her period at the time.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She was a virgin.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She bled badly and suffered significant pain.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
Afterwards she felt weak and when she tried to stand up she was unable to do so at first.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
She stayed in her room that afternoon and evening still feeling weak.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084 
\par }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382\charrsid15216621 
\par }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 [5] \tab You warned her that if she told anyone about what you had done you would kill her.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You repeated your threats from time to time and she kept quiet because she believed you.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She had no-one to confide in since she was away from home.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par 
\par [6] \tab On 15 February 2001 you committed a similar offence.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 On this occasion you forced her to lie down by slapping her.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She was a much smaller person than you.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Again you threatened her not to tell anyone or else you would kill her.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
When your wife returned she wanted to know why Moli kept sitting outside on the verandah.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You
 made up a story that you beat her since she was late back from school.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
When Moli tried to tell the truth you gave her threatening looks to remind her of your threat.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
She was afraid and could not tell her Aunt what had really happened.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 From then on you con
tinued to threaten her in other physical ways to keep silent.
\par 
\par [7] \tab As a result of your deeds the complainant became pregnant.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
Eventually one of her Aunts confirmed she was pregnant, and then the true story came out.
\par 
\par [8] \tab From the bundle of statements I see that your wife Salome became very angry with Moli at her revelation of what you had done.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
Moli described the events as follows:
\par 
\par }\pard\plain \s18\ql \li720\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin720\itap0\pararsid13581382 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 \'93
On 15/07/01 Sunday, after lunch, my aunty (nei SALOME) growled at me and told me to lie on my stomach.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I did it.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She then punched my stomach, kicked and stood on my back.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 In a fierce voice she told me that she would kill me and my baby if the child is fathered by her husband.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I did not say anything at all.\'94
\par }\pard \s18\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par }\pard\plain \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 [9] \tab 
This is not something you did or said, and you are not to be blamed for the cruelty of others.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
But what you had done put Moli into this frightening situation and danger.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
The baby survived fortunately and was born to Moli on 23 October 2001.
\par 
\par [10] \tab Parliament has prescribed the sentence of life imprisonment for rape. Rape is the most serious sexual offence.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
The courts have reflected increasing public intolerance for this crime by hardening their hearts to offenders and by meting out harsh sentences.
\par 
\par [11]}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 \tab A long custodial sentence is inevitable.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 This is to mark the gravity of the offence as felt, and correctly so, by the community.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Imprisonment emphasizes the public\rquote s disapproval and serves as a warning to others who may hitherto regard such acts lightly.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 One must not ignore the validity of the imposition of condign punishment for serious crime.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Lastly the sentence is set in order to protect women from such crimes: }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 Roberts and Roberts}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621  (1982) 4 Cr. App R(S) 8; }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The State v Lasaro Turagabeci and Others}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621  (unreported) Suva High Court Crim. Case No. HAC}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 000}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 8.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 19}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 96S.
\par 
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 Your Background
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 
\par }\pard\plain \s19\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 [12] \tab 
You were aged 51 at the time of the offences.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You had retired from your job in 1997.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You say your wife is supporting you and that you now do small farming at home.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I noticed that no-one from your family was present at court to support you.
\par }\pard\plain \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par [13] \tab You also said you were sickly and had injuries on your knees.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You asked for forgiveness from the family of the complainant.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I asked if this included the complainant, but you maintained that the seeking of forgiveness was from the family.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 However it is Moli who has suffered most from your conduct and I have not heard of any apology tendered to her.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She has remained in court till the end of these proceedings.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She, more than anyone else, needs to hear you say \'93sorry\'94.
\par 
\par [14] \tab You do not have a clean police record.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 But most of it has been for minor offences.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Your offending was over by 1980; and none of it was for a sexual offence.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I disregard your record therefore for the purposes of sentencing in this matter.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par 
\par [15] \tab You have been out on bail since your first appearance in the Magistrates Court on 10 October 2002.
\par 
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The Court\rquote s Approach to Rape Sentences
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 
\par }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 [16] \tab In }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 Mohammed Kasim v The State}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
 (unreported) Fiji Court of Appeal Cr. Case No. 14 of 1993; 27 May 1994 the Court of Appeal observed (at p.6):
\par 
\par }\pard\plain \s18\ql \li720\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin720\itap0\pararsid13581382 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 \'93We consider 
that in any rape case without aggravating or mitigating features the starting point for sentencing an adult should be a term of imprisonment of seven years.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 It must be recognized by the Courts that the crime of rape has become altogether too frequent and t
hat the sentences imposed by the Courts for that crime must more nearly reflect the understandable public outrage.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
We must stress, however, that the particular circumstances of a case will mean that there are cases where the proper sentence may be substantially higher or substantially lower than that starting point.\'94
\par }\pard \s18\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par }\pard\plain \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 [17] \tab In }{
\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 Lasaro Turagabeci}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621  (supra) Pain J. said:
\par 
\par }\pard\plain \s18\ql \li720\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin720\itap0\pararsid13581382 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 \'93
The Courts have made it clear that rapists will be dealt with severely.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Rape is generally regarded as one of the gravest sexual offences.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 It violates and degrades a fellow human being.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 The physical and emotional consequences to the victim are likely to be severe.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 The Courts must protect women from such degradation and trauma.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
The increasing prevalence of such offending in the community calls for deterrent sentences.\'94
\par }\pard\plain \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par [18] \tab In a case with some similarities to this case Shameem J in }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The State v Navauniani Koroi}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
 (unreported) Cr. App Case No. HAA}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 00}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 50.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 20}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 02S arrived at a sentence of 12 years and explained:
\par 
\par }\pard\plain \s18\ql \li720\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin720\itap0\pararsid13581382 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 \'93
Taking the 7 years as the starting point, I increase the term by two years for the young age of the complainant, and a further three years for the fact that she is your daughter.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I add a further year for the resulting pregnancy.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
I reduce the term by one year for the guilty plea and other mitigation\'85\'94
\par }\pard\plain \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par This sentence was reduced on appeal to 11 years to give more weight to the plea of guilty which spared the complainant from having to give evidence.
\par 
\par [19] \tab In }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The State v Samu Seru}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621  (unreported) Suva Crim. Case No. HAC}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 
00}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 21.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 20}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 02S the Accused pleaded gui
lty to 5 counts of rape and was sentenced to 10 years.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
The court had started at 7 years and increased the sentence because of the aggravating factors.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
They were, the use of violence and the use of a weapon to subdue the victim into submission.
\par 
\par [20] \tab The victim was of young age and also the daughter of the Accused.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 The Accused was in a position of trust towards the victim.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 However in mitigation in that case, it was significant that the Accused had pleaded guilty and spared his daughter from having to give e
vidence.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 The Accused was also given a discount for his time spent in custody awaiting trial.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 He was of previous good character.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 None of these mitigating factors allowing the court to reduce the appropriate term of imprisonment, save perhaps that I shall treat you as having a clean record, are present in your case.

\par 
\par [21] \tab In }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The State v Peniasi Senikarawa}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621  (unreported) High Court Suva Cr. Case HAC}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 00}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 17.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 20}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
02S; 20 May 2003 the Accused was sentenced to 11 years imprisonment.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Shameem J started on the tariff at 7 years.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 The mitigation was that the Accused had a good character, was hardworking and struggling to raise his son single handed.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 But for being in breach of his position of trust to his 14 year old step-daughter, for the beatings he gave her, and for the fact
 that she had to give evidence twice, the court imposed a further 4 years.
\par 
\par [22] \tab 11 years was ordered by Shameem J in a case where a father had raped a 20 year old daughter: }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The State v Viliame Tamani}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621  (unreported) High Court Suva Cr. Case No. }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 HAC}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 00}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 0}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 7.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 20}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 03S; 4 June 2003.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 There the Accused had been a first offender and had raised his family without help from his wife who was ill.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Again, there were the aggravating factors of the use of violence and the father\rquote s breach of trust.
\par 
\par [23] \tab In }{\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 Inoke Buli v The State}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
(unreported) Court of Appeal, Fiji Cr. App No. AAU0003.00S; 24 May 2001 the Court of Appeal approved a sentence of 12 years on an Accused for rape of his mentally retarded step-daughter.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 There was both breach of trust and the Accused had a prior conviction for rape as aggravating factors.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 The force however appeared to be minimal.
\par 
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 Aggravating Factors
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par [24] \tab There are unfortunately many aggravating factors in this case.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
First there is the fact that the victim was a small made person in comparison with you, and only a 14 year old school girl at the time.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
She was therefore in a vulnerable category, one which the courts must protect.
\par 
\par [25]}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 \tab Second, she was a virgin on the first occasion when you raped her.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You beat her into submission.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You caused her significa
nt pain, shock, and trauma.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She bled.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 No father would ever wish for his daughter to be initiated into the natural act of sex by being painfully raped by a relative nearly three times her age.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 It will be hard for the complainant to remove these two incidents from her memory.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I do not forget either the months she kept silent for fear of your threats.
\par 
\par [26] \tab Third, the victim became pregnant, at such a young age, by your acts.
\par 
\par [27] \tab Fourth, you were entrusted by the parents of this young girl with their daughter.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
This arrangement was to give Moli an educational opportunity to improve herself.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You were to act in the place of her parents.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 You broke that trust badly.
\par 
\par [28] \tab Fifth, you persisted in your defence of these charges and forced the complainant}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 to relive
 her traumatic time in your house by having to give evidence.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 She had to endure}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 being cross-examined by you.
\par 
\par [29] \tab Sixth and lastly, Moli\rquote s educational opportunity has been brought to an end by what you have done.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
She is now a mother at a very young age.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 One can only hope she may get another opportunity to improve herself.}{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 But you spoilt her secondary schooling and a large part of her adolescence. 
\par 
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 The Sentence
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid13581382 
\par }\pard\plain \s19\ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 [30] \tab 
Though the violence in this case was not of the worst type, the complainant was beaten and she had to live in fear of your terrible threat.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 It was enough that she believed you, albeit naively.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
The sum total of these aggravating factors makes for an ugly combination of criminal behaviour.
\par }\pard\plain \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 \fs24\lang1033\langfe1033\cgrid\langnp1033\langfenp1033 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par [31] \tab Since the victim was in a vulnerable category, the starting point in the tariff is 7 years.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
For each of the 6 significant aggravating factors that I have listed, I will add to the 7 years a further year each, making a total sentence on each of the 2 counts of 13 years.}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{
\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 I have considered the question of totality, and the sentences on each count therefore will be served concurrently with each other.
\par 
\par [32] \tab In summary you are sentenced as follows:
\par 
\par }\pard \ql \li720\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin720\itap0\pararsid13581382 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Count 1\tab Rape\tab \tab 13 years.
\par Count 2 \tab Rape \tab \tab 13 years.
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par The sentence on count 2 is to be served concurrently with that on count 1.
\par 
\par }\pard \qc \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid13581382 {\b\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 A.H.C.T. GATES
\par }{\b\ul\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 JUDGE
\par }\pard \ql \li0\ri0\widctlpar\aspalpha\aspnum\faauto\adjustright\rin0\lin0\itap0\pararsid15216621 {\b\ul\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
\par }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 Solicitors for the State\tab }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382 : }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 
Office of the Director of Public Prosecutions, Suva
\par Solicitors for the Accused:}{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid13581382  }{\lang2057\langfe1033\langnp2057\insrsid4881084\charrsid15216621 In Person
\par }}